De Waal

= De Waal =

 

De naam Waal (door de Romeinen Vacalis of Valis genoemd, later Vahal) is van Germaanse herkomst

en is een verwijzing naar de vele meanders die de rivier ooit gehad moet hebben (Oudgermaans: wôh = krom).

  

De naam Waal heeft op diens beurt gediend als inspiratiebron voor Nederlandse kolonisten in New York,

die een rivier in de Hudsonvallei naar de Waal genoemd hebben (de tegenwoordige Wallkill River).



 Wallkill river, vernoemd naar de Nederlandse Waal.

 

 

Vroeger begon de Waal enkele kilometers verder stroomopwaarts dan tegenwoordig het geval is,

en vormde de toenmalige splitsing tussen Waal en Nederrijn een bron van overstromingen en ellende.

 

Tot zo'n 800 jaar geleden verdeelde de Rijnafvoer zich over meer dan de huidige drie hoofdtakken

Waal, Nederrijn-Lek en (Gelderse) IJssel.

 

Die extra takken, zoals de Kromme Rijn, de Linge benedenstrooms van Tiel en de Hollandse IJssel zijn in de loop der Middeleeuwen

afgedamd, gelijktijdig met het bedijken van de grote rivieren en het sluiten van dijken rondom polders.

Dit was ook het begin van grootschalige ontginning van de gebieden tussen de riviertakken tot polders

en het aanleggen van doorgaande weteringen en vaarten.


De Waal werd een steeds grotere rivier, terwijl de bovenstroomse delen van Nederrijn en IJssel steeds meer verzandden

en onbevaarbaar en onverdedigbaar dreigden te worden.

 

Dit was aanleiding tot het vastleggen van de afvoerverdeling, sterk geholpen door de aanleg

van het Pannerdensch Kanaal in 1707 , en sinds de 20e eeuw volledig gecontroleerd met het aanleggen van drie stuwen

namelijk de sluis- en stuwcomplexen van Driel, Amerongen en Hagestein. Het probleem is dus mede opgelost door het

graven van het Pannerdensch kanaal en het afdammen van de bovenloop van de Nederrijn ( de tegenwoordige Rijnstrangen)


Later werd de Waal opnieuw verkort door het graven van het Bijlandsch Kanaal, waarmee een gevaarlijke bocht werd afgesneden (tegenwoordig De Bijland genoemd).



 Op dit kaartje zien we o.a. de loop van de oude waal en het Bijlands kanaal

 

 Sinds de 19e eeuw wordt met kribben de bevaarbaarheid van de rivieren tijdens lagere waterstanden gehandhaafd.


      

Kribben in de Waal

 

De rivier de Waal begint bij de Rijn, ter hoogte van Pannerden, en loopt over bij Woudrichem in de Merwede.

 

De Waal is de grootste arm van de Rijn en wordt vooral gebruikt door de scheepsvaart.

Grote steden langs de Waal zijn Zaltbommel, Tiel en Nijmegen.



Stroomgebied van de Waal

 

Over het algemeen wordt de verdeling van de afvoer over de verschillende Rijntakken, de Waal, de Nederrijn en de IJssel,

door Rijkswaterstaat geregeld. Met name de waterdieptes op de Waal zijn van cruciaal belang voor de scheepvaart,

dus bij lage afvoeren krijgt die prioriteit.


Onder normale omstandigheden wordt de afvoer als volgt verdeeld:

 2/3 - Waal

1/3 - Pannerdensch kanaal (naar het splitsingspunt Nederrijn/IJssel)


2/3 - Nederrijn/Lek

1/3 - IJssel

 

De waal heeft extreme hoge waterstanden gekend zoals in 1993 en 1995 waarbij het water tot op de dijken stond

en evacuatie dreigde.


            

                       Hoog water bij "Den holenoever".                                            Hoog water staat tot op dijk, zandzakken zijn duidelijk te zien.

 

 Maar ook extreem  lage waterstanden met als recordlaagte in Augustus en September 2003

waarbij men om de kribben heen kon kon lopen

In de vorige eeuw bevroren de rivieren ook wel eens, zo ook de Rijn

 

Men kon dan over het ijs naar de overkant van de rivier lopen.

Ook kon men destijds met de auto over de bevroren Rijn naar de overkant rijden

 

Langs de waal ,van Holenoever tot aan Sterreschans, vinden we de natuurgebied de klompenwaard,

waarover op deze site ook van alles te lezen is

 

        

                                                                                                        Dichtgevroren Rijn 1939-1940

 

 

 

 

Dichtgevroren Waal 18 januari 1940